Archive

Monthly Archives: May 2013

Terwijl tout cultureel elitair Nederland zich opgeilt bij de gedachte aan goud voor IKEA-hatende Mark Manders, hebben Roemeense boefjes misschien wel het meest veelzeggende werk van 2013 gemaakt. Asresten van een Picasso en een Monet. Mooier kan haast niet. Het is ook eigenlijk helemaal geen probleem dat er een paar goed gedocumenteerde schilderijen zijn verdwenen. Want nu is er nieuw werk ontstaan dat de rooskleurige of zwartgallige (net wat u wilt) toekomst van de kunsten prachtig verbeeldt. Tip voor de politie, gooi die asresten na het onderzoek s’il vous plaît niet weg. Want na behandeling van een zwetsende curator à la Massimiliano Gioni kunnen ze zomaar het dubbele van die tientallen miljoenen euro’s waard zijn!

Met fascinatie heb ik naar de presentaties van home entertainmentsystemen als de Wii UPlaystation 4 en Xbox One gekeken. En dan vooral naar het bombastisch vocabulair van hun hoge priesters. Woorden als ‘personalized freedom’, ‘revolution’ and ‘the next generation’ moeten kennelijk de consumenten ervan overtuigen dat ze de ‘masters of universe’ zijn. Eigen heer en meester. De overheid met haar topsector creatieve industrie, waaronder gaming maar ook erfgoed valt, vindt het vast prachtig. Want daar geen sores rond subsidies. Elders achter de schermen op belastingparadijzen lachen de corporate softwaregiganten in hun vuistje. Ondertussen wordt de consument in werkelijkheid door de overheid van alle kanten uitgekleed en van publieke voorzieningen gestript. Maar dat deert niet, want ‘imagination is the one weapon in the war against reality’, aldus Sony. Een zogenaamd echte revolutie voor vrijheid op straat is nu ook veilig in de huyskamer te beleven. In de jaren zeventig werd dit repressieve tolerantie genoemd. Tegenwoordig zou ik het vrij naar Slavoj Zizek bestempelen als een ‘revolution deprived of sincere sympathy’. De homo ludens netjes gekooid in een eigen verkozen virtuele werkelijkheid. Misschien toch maar de cineast Jia Zhang-ke naar voren schuiven als voorman van een topsector ‘Total Carnage’.

De basis van de stommiteit bij het Rijksmuseum, althans die van HR-adviseur Bart Schindeler, lijkt paradoxaal veel op die van moslim hardliners in Indonesië. Teveel gefocust op snerpende hertjes. De ene probeert ze binnen te halen. De ander probeert ze te weren. Het zou onder normale omstandigheden weinig om het lijf hebben gehad, ware het niet dat beide vanuit een zekere machtspositie handelen. En die is in beide gevallen uiteindelijk mede mogelijk gemaakt door een impotente regering. Zonder een falend cultuurbeleid in Nederland hadden immers niet alle nijlpaarden het modderpoeltje van het Rijks opgezocht. Too bad, want nu is het reeds apekool nieuws geworden.

 

Deze week weer een nieuw record op de kunstmarkt. Tegelijkertijd roept men het publiek op zijn betrokkenheid bij kunst en cultuur meer zichtbaarheid te geven. Dat zou dan weer politici moeten triggeren, aldus Alistair Spalding, artistiek directeur van dansinstelling Sadler’s Wells. Het politieke draagvlak is namelijk aan het verschralen. Volgens onderzoeker Andries van den Broek van het Sociaal en Cultureel Planbureau komt dat vanwege de vervanging van het aloude Bildungsideaal (kunst als volksverheffing) voor consumentensoevereiniteit. De burger mag nu zelf zijn culturele kostje bij elkaar sprokkelen. Mijns inziens zal er nooit een brede publiekssteun voor kunst en cultuur komen, zolang deze slechts het speeltje blijven voor een selecte groep. Zowel inhoudelijk, als ook financieel. Ja, er worden nog steeds stompzinnige iconofiele werken à la Jeff Koons gemaakt, zoals een reusachtige badeend. Maar deze zijn qua diepgang niet alleen een regelrechte belediging voor het minder in kunst geïnformeerd publiek, maar eigenlijk ook voor de zwaar bebrilde elitaire kunstinsiders (al hebben sommige dat zelf nog niet door). Dat soort kunstwerken toont zich voornamelijk enkel financieel interessant voor de grote privéverzamelaars. Die hoeven niet zonodig een werk dat iets op fundamentele wijze onderzoekt of daadwerkelijk een kritiek op iets geeft. De kunstmarkt is bijzonder maf. Terwijl onze 2.0 samenleving steeds meer is gericht op het delen van informatie en diensten, neemt ondertussen het aankopen en bezitten van kunst de meest groteske vormen aan.

Gepensioneerd conservator David van Duuren is terecht bezorgd over de financiële situatie rond het Tropenmuseum. Ondanks het winnen van de Children’s Museum Award 2012  en warme aanbevelingen in Engelse en Franse reisgidsen krijgt het Tropenmuseum minder overheidssubsidie. Beter was geweest als Van Duuren in De Volkskrant nog meer situaties had genoemd waaruit een sterke interactie van publiek met het Tropenmuseum doorklinkt. Want enkel jammeren is maar jammerlijk. Het aandragen van diverse alternatieve verdienmodellen was ook een mogelijkheid geweest om het museum als innovatieve kracht te presenteren. Persoonlijk zou ik zeggen dat het Tropenmuseum evenals het Rijks sexy genoeg is voor een grote corporate sponsor. Sterker nog, het kan de meest ideale doelgroep voor bedrijven aanspreken: jongeren. Want voor hen is het tegenwoordig doodnormaal om op Havaiana’s met een Lonely Planet onder de bezwete oksel door een Ray-Ban zonnebril naar een of andere inheemse tempel te koekeloeren. Zaak is dan wel om de museale integriteit te behouden. Laat ik daar nou juist onderzoek naar hebben gedaan. Voilà, een consultant is niet ver weg 😉 En een non-profit bijdrage wil ik nu ook wel leveren. Uit betrouwbare bron heb ik namelijk vernomen dat de figurantsuppoosten in de door Ahold gesponsorde Communitas tentoonstelling van Aernout Mik in het Stedelijk mogen murmelen. Voor een beetje solidariteit met het Tropenmuseum wil ik ze daarom aansporen om de tentoonstellingsbezoeker lekker tropen tropen tropen tropen tropen museum in het oor te fluisteren.

Jeuh! In weerwil van directeur Wim Pijbes is de fietstunnel in/onder het Rijks museum* weer bruikbaar! Gelukkig is niet tout cultureel NL faliekant tegen. Kunstenaar Jeroen Henneman suggereert zelfs dat men vanuit economisch oogpunt het meest hollandsche der hollandsche probeert te weren. Verdienen kan men immers niet aan de berijders van het ijzeren ros. Maar volgens een op hand van Pijbes zijnde ‘traffic support’ medewerker gaat het eerder om de veiligheid. Information wars. Uitgevochten via de media. Voorlopig uit de patstelling. Als het daadwerkelijk om veiligheid gaat, leert voormalig Shin Bet veiligheidsman Avraham Shalom in elk geval dat het altijd verstandig is om te blijven praten. Een gelukje voor Pijbes dat hij daar juist goed in is, open die poort!

* hence ~ the spatie 😉

Een interessante tentoonstelling Call of the Mall in Utrecht is aanstaande. Daarin hebben kunstenaars Hoog Catharijne binnenstebuyten gekeerd. Er is daar veel te bespeuren omdat HC niet alleen bestaat uit winkelgebied, maar ook uit kantoren en woningen. Door internetshopping lijkt de mall als primair winkelgebied echter op z’n retour. Tijd voor een andere bestemming zou je zeggen (ik typte per ongeluk eerst ‘bestelling’). Want de ontwikkelingen rond de 3D-printer zullen mogelijk het laatste zetje geven. Zometeen kan iedereen zijn eigen plastic mok produceren. Ik ben nu benieuwd of kunstenaars in Call of the Mall ten eerste bewust zijn van zulke nieuwe technologieën. En ten tweede ook over de dijk hebben gekeken en bijvoorbeeld hebben gereflecteerd op de functie van de mall in Aziatische landen. Zo doet een reportage over het bubble vastgoed en de lege malls in China erg anachronistisch aan. Alsof men daar nog in de economie van voor de credit crunch van 2008 leeft. Spannend spannend, wat zal de visie van kunstenaars in Call of the Mall op de post-industriële samenleving zijn?